Mamy zimę, a więc także związane z tym zwiększone ilości zgłoszeń szkód związanych z gorszymi warunkami pogodowymi. W związku z tym pojawia się coraz więcej pytań związanych z odpowiedzialnością odszkodowawczą; głównie kto odpowiada. Zwiększona ilość zgłoszeń dotyczy także gmin/miast i roszczeń z tytułu szkód osobowych i majątkowych, powstałych wskutek np. nieodśnieżenia chodników, śliskich jezdni, spadających sopli itd.
Do najczęściej zgłaszanych zdarzeń rodzących odpowiedzialność odszkodowawczą - na podstawie analizy zgłoszeń - należą:
- Złamania i inne uszkodzenia ciała spowodowane brakiem należytego utrzymania czystości i porządku na chodnikach, placach itd.
- Urazy spowodowane spadającymi z dachów; brył lodu, śniegu i sopli.
- Zawalenia się balkonów, pergoli, tarasów, wskutek zalegającego śniegu.
- Uszkodzenia elementów elewacji i systemów rynnowych przez zlodowacone śniegi i spadające sople.
- Zarysowania lakieru i podobne uszkodzenia, przez piasek i sól z pługów i innych urządzeń odśnieżających.
- Liczne kolizje pojazdów wywołane śliską nawierzchnią.
- Urazy zdrowotne dzieci i młodzieży głównie w okresie ferii zimowych.
- Liczniejsze pożary związane z używaniem urządzeń grzewczych oraz awarie wodno kanalizacyjne.
Większość podmiotów (gminy, spółdzielnie mieszkaniowe, wspólnoty mieszkaniowe, spółki komunalne i inne podobne instytucje) posiadają dobrowolne ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej (OC) z tytułu prowadzonej działalności i posiadania mienia. I do ich ubezpieczycieli należy zgłaszać wszelkie roszczenia i szkody. Uwidaczniającymi się problemami są niskie sumy gwarancyjne OC, często nie wystarczające na zaspokojenie pojawiających się szkód i ich wysokości. Wówczas za szkody odpowiada dany podmiot. I wtedy okazuje się że iluzoryczne oszczędności na wysokości skladki za ubezpieczenie OC, są znikomym procentem roszczeń, które muszą pokryć z własnych funduszy.
Pamiętać musimy o ogólnych zasadach zgłaszania roszczeń odszkodowawczych (szkód). Starając się o odszkodowanie, należy wykazać, że do szkody doszło na danym terenie oraz wskazać konkretną osobę lub podmiot, której zawinione zaniedbanie doprowadziło do jej zaistnienia. Konieczne jest zebranie wszystkich dokumentów, świadków, wykonanie zdjęć, jeśli trzeba także protokołów policji, straży pożarnej lub miejskiej. Pamiętać trzeba o wykazaniu związku przyczynowo skutkowego pomiędzy powstałą szkodą a zaniedbaniem, złym zabezpieczeniem itd. Zasady odpowiedzialności cywilnej są takie same jak przedstawiane ( i przypominane) wielokrotnie w naszych informacjach.
I tutaj potrzebne jest także pewne wyjaśnienie. Bardzo często pozwani o naprawienie szkody (np. zarządcy nieruchomości, zarządy spółdzielni itd) podnoszą pod adresem poszkodowanych zarzut przyczynienia się do szkody np. poprzez noszenie zimą nieodpowiedniego obuwia, np. na wysokim obcasie. Robią to aby wynegocjować niższe odszkodowanie podnosząc zarzut przyczynienia się szkody. I trzeba wiedzieć, że brak adekwatnego do pogody obuwia w warunkach miejskich, na publicznym chodniku, nie zostanie uznany za przyczynienie się do szkody. Piesi nie mają bowiem obowiązku posiadania zimowego obuwia w czasie zimy. I takie są stanowiska sadów w wydawanych wyrokach. Ogólnie rzecz biorąc stwierdzają one, że sam fakt rodzaju obuwia nie przesądza o przyczynieniu się poszkodowanego do szkody.
I jeszcze przypomnienie.
- Odpowiedzialność za zimowe utrzymanie dróg i chodników zależy od ich statusu prawnego i odpowiada za to zarządca drogi. Gmina, miasto, powiat, województwo, GDDKiA, odpowiadają za odśnieżanie i utrzymanie nawierzchni, w tym chodników, jeśli nie przylegają bezpośrednio do prywatnej posesji.
- Za utrzymanie zimowe chodników odpowiada właściciel posesji i odpowiada on za chodnik, który biegnie bezpośrednio przy granicy jego nieruchomości. Obowiązek obejmuje odśnieżanie i usuwanie lodu (posypywanie piaskiem). Gdy między granicą posesji (ogrodzeniem) a chodnikiem znajduje się: pas zieleni, rów, torowisko, parking. plac składowy lub inny podobny element to właściciel posesji nie odpowiada za utrzymanie zimowe chodnika. Wynika to z Ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach ( art. 5 ust. 1 pkt 4 - Dz. U. 1996 nr 132, poz 622).
- Wspólnoty/Spółdzielnie mieszkaniowe, przejmują obowiązki w zakresie utrzymania zimowego dróg i chodników i dotyczy to budynków wielolokalowych (bloków) na terenie ich działania.
- Zarządca terenu/drogi, odpowiada za chodniki wewnątrz osiedli, parkingi płatne, oraz za nie usunięty śnieg z chodnika przez właściciela. Stąd istnieje możliwość pociągnięcia do odpowiedzialności np, gminy, miasta za nie odśnieżony chodnik na terenie miasta przez jego właściciela. W tym przypadku odpowiedzialność spoczywa na gminie. Mimo, że to właściciel nieruchomości ma obowiązek utrzymania chodnika w odpowiednim stanie, to nadzór nad wykonaniem tego obowiązku sprawuje wójt, burmistrz lub prezydent miasta, który w przypadku stwierdzenia jego niewykonania wydaje decyzję nakazującą wykonanie obowiązku, podlegającą egzekucji w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
- Za utrzymanie zimowe przystanków komunikacji publicznej odpowiada przedsiębiorca/zarządca i często wynika to z umowy zawartej pomiędzy właścicielem a użytkownikiem, zarządcą.
- Wypadek na nieodśnieżonym trawniku - nie ważne jakim - nie uprawnia do odszkodowania.
- Prawo budowlane, nakłada na zarządcę obowiązek usunięcia nadmiaru śniegu, sopli lodowych i regularnej kontroli stanu technicznego, zarówno dachu jak i całego budynku.
- Przepisy prawa regulują także kwestie tego, jakich środków używać do posypywania i polewania chodników w celu pozbycia się warstwy np. lodu. Jeżeli zarządca nie zadba o takie oczyszczenie chodnika, by umożliwić bezpieczne poruszanie się mieszkańcom, powinien liczyć się z konsekwencjami prawnymi za niedopełnienie obowiązków, w tym odpowiedzialność odszkodowawczą.
- Od właściciela nieruchomości nie można oczekiwać całodobowego odśnieżania czy usuwania lodu z chodnika, a trwające całą dobę opady śniegu traktować należy jako siłę wyższą, wyłączającą odpowiedzialność odszkodowawczą.
